środa
2 wrz[Res Rhetorica] „Gdy zdarzenie stawia opór usensowieniu. O retorycznym splocie materii i widmowości w doświadczeniach osobliwych”
Przedmiotem rozważań prezentowanych przez dr Martę Songin-Mokrzan z Uniwersytetu Łódzkiego są dwie – przekazywane między pokoleniami – opowieści rodzinne (będące rodzajem narracji o doświadczeniach osobliwych), które nie stanowią jedynie wspomnień, lecz są traktowane jako sposób porządkowania przeżyć, wymykających się dominującym schematom osadzania sensu.
Artykuł podejmuje problematykę doświadczeń osobliwych, które definiuję jako zdarzenia wymykające się usensowieniu i czasowo destabilizujące to, co znajome. Są to sytuacje, w których zwyczajny porządek rzeczy przestaje być oczywisty i domaga się ponownego osadzenia w strukturze rzeczywistości oraz systemie istotności. Do takich doświadczeń zaliczam na przykład spotkania z nieznanymi istotami, niewyjaśnione zbiegi okoliczności, nietypowe zachowania rzeczy, widzenia zmarłych czy poczucie kontaktu z nimi. W artykule omawiam dwie opowieści o doświadczeniach osobliwych, stanowiące przykład folkloru rodzinnego, które z perspektywy uczestników wymykają się naturalistycznemu porządkowi przyczynowości i pozostają ontologicznie nierozstrzygnięte. Odwołując się do ujęcia retoryczności Diane Davis (2011), ambientowej koncepcji retoryki Thomasa Rickerta (2013) oraz rozpoznań Michelle Ballif dotyczących widmowości i relacji ze zmarły-mi (2014) koncentruję się na tym, w jaki sposób uczestnicy odpowiadają na te zdarzenia i poddają się ich oddziaływaniu oraz jak w rozproszonym układzie relacji między ludźmi, rzeczami, przestrzenią i tym, co widmowe współkonstytuują się sprawczość, sens, retoryczna siła i etyczny wymiar sytuacji.
Czytaj artykuł: https://resrhetorica.com/index.php/RR/article/view/1028/602.
Artykuł pochodzi z „Res Rhetorica”, Vol 13, No 2 (2026), pt. Retoryki posthumanistyczne / Posthuman rhetorics.
Redaktorzy numeru: Michał Mokrzan, Anna Bendrat
Zobacz cały numer: https://resrhetorica.com/index.php/RR/issue/view/49.
(fot. Pixabay/BarBus)
![[Res Rhetorica] „Gdy zdarzenie stawia opór usensowieniu. O retorycznym splocie materii i widmowości w doświadczeniach osobliwych”](https://retoryka.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/barbus-ghost-8765870-825x460.jpg)